Schapen in wolvenvacht

Cultuur

Help Archief Print E-mail vrijdag 09 februari 2007

Schapen in wolvenvacht

Breaking news op BBC World. Andy Bichlbaum, dit keer als Jude Finisterra, kondigt aan dat Dow Chemical twintig jaar na de giframp in Bhopal twaalf miljard dollar schadevergoeding zal betalen.

Aansluitend bij dit artikel

Palmares van The Yes Men

Externe links bij dit artikel

VIDEO: de Yes Men in actie

Bekijk de pagina uit de krant

Vermomd als woordvoerders van multinationals weten The Yes Men door te dringen tot congrespodia en tv-zenders. Gisteravond waren ze in de Vooruit. Uitzonderlijk mét medeweten van de organisatie.

BRUSSEL. HELEMAAL zonder dekmantel komen The Yes Men nooit buiten. De man die in Brussel Zuid van het Thalysperron komt, draagt een geruit hemd, is al dagen niet geschoren en torst het soort rugzak van de low budget-reiziger. Hij stelt zich voor als Andy Bichlbaum. Ik weet dat het niet zijn ware naam is en hij weet dat ik het weet.

De naam Andy Bichlbaum duikt steeds op in het onnoemelijke aantal artikels dat bij elke fopinterventie van The Yes Men verschijnt. Meestal in gezelschap van Mike Bonanno, zijn partner in crime. Halfweg de jaren negentig vonden ze elkaar in hun gedeelde belangstelling voor activisme.

De freelancejournalist Bonanno had toen een zeer geslaagde actie achter de rug. Van een lading poppen verwisselde hij het spraakmechanisme. Toen de pakjes onder de kerstboom werden uitgepakt, vroeg de killer GI Joe met lieflijke falset ,,ga je mee shoppen?''. De tengere Barbie baste rauw dat ,,dead men tell no tales''.

Bichlbaum was rond die tijd computerprogrammeur bij een gamesbedrijf. Hij zat achter de knoppen van Simcity en het leek hem een leuk idee dat de mannen in de virtuele stad elkaar steeds zaten te knuffelen. Slinks veranderde hij de programmatuur en het bedrijf perste er 80.000 cd-tjes van die op de markt kwamen. Het kostte hem zijn baan, maar omdat hij de impact van zijn actie had gezien, wist hij dat hij verder wou in het activisme.

Sindsdien treden ze als hedendaagse Robin Hoods op tegen het onrecht in de wereld. Met de stoutmoedigheid van partycrashers en de vermetelheid van undercoveragenten werken ze zich binnen op internationale congressen, dure banketten en vermaarde tv-kanalen. Ze geven zich uit voor woordvoerders van de Wereldhandelsorganisatie WTO, of van grote multinationals als Dow Chemical, Halliburton en McDonald's. De boodschap die ze er verspreiden, druist doorgaans stevig in tegen het beeld van die instellingen.

The Yes Men hebben geen geweld of spandoeken nodig om hun punt te maken. Ze worden ervoor uitgenodigd.

Vuilnismannen

Bichlbaum gebruikt zijn kennis van de informatica om officiële websites na te bouwen en vindt meestal nog wel een vrije domeinnaam die buiten verdenking staat. De eerste keer deed hij dat in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2000, toen hij het curriculum van kandidaat G.W. Bush enigszins bijstuurde. Het campagneteam kondigde meteen de alarmfase af en Bush noemde hen ,,vuilnismannen''. Ook de site van de WTO en Dow zijn overtuigend nagebouwd.

,,We hebben continu zeven of acht van die sites op het net staan'', zegt Bichlbaum. ,,Ze doen hun werk als valkuilen. We krijgen er geregeld mails met vragen om iemand te delegeren voor een internationaal congres. Daar gaan we graag op in. Als we de vraag krijgen of de directeur-generaal van de WTO kan komen, zeggen we dat hij belet is, maar dat we zijn woordvoerder kunnen afvaardigen. Tegenwoordig zijn er mollen in bedrijven die weten wie we zijn, en ons tippen hoe we binnengeraken. De eerste actie van die soort komt er binnenkort aan.''

Fallus

Het maakt Bichlbaum niet veel uit of hun acties satire, grappen of stunts genoemd worden. Zolang het protest maar uit de verf komt. ,,We willen zoveel mogelijk zinvolle informatie verspreiden over zo'n groot mogelijk gehoor. Die informatie is dat de mens een krankzinnig economisch systeem heeft opgezet dat individuen kraakt en hele bevolkingsgroepen onderdrukt. Onze Bhopalactie had als nadeel dat de beursnotering van Dow drie procent zakte en dat de BBC jammer genoeg in een minder goed daglicht kwam te staan. Maar die structuren kunnen daar wel tegen. Het effect was dat er in Amerika negenhonderd artikels verschenen die er anders niet geweest waren. Daar gaat het om.''

Humor is een belangrijk instrument. Op een internationale top in het Finse Tampere hees Bichlbaum zich halverwege zijn lezing in een goudkleurig SF-pak. Licht geroezemoes in de zaal. Later bond hij een joekel van een fallus voor, waarbij het priapisme van het leguaantje Mozart in het niets verzonk. Beleefde consternatie in de zaal. Maar niettemin applaus na afloop.

Bichlbaum: ,,Humor helpt je om niet steeds chagrijnig te zijn. Het is ook een prima middel om je boodschap over te brengen en veel aandacht te vangen. Defensief heeft het sterke troeven. Humor kan je niet zo makkelijk naast je neerleggen. Multinationals zijn wel zo slim ons niet te dagvaarden. Het zou een heel negatief beeld over hen ophangen.''

The Yes Men waren op het festival ,,The game is up'' van Vooruit. Nog tot 16/2. Inlichtingen 09-267.28.28.

www.vooruit.be

De Yes Men in actie: een interview op de BBC over de giframp in Bhopal

Van onze redacteur Geert Sels