|
Het ABC der Globalisering A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Deze lijst wordt voortdurend aangevuld. Suggesties of opmerkingen? Mail ze naar dnw@vpro.nl |
|
accountability: letterlijk: aanspreekbaarheid. Wie is verantwoordelijk te stellen voor bepaalde zaken en daar ook op aan te spreken? Wordt soms gebruikt in verband met de nieuwe verantwoordelijkheden van multinationals en internationale overheidsinstellingen. acquis
communautair : alle communautaire verworvenheden van de Europese Unie,
dat wil zeggen het totaal van afspraken, wetten, regels, richtlijnen en
jurisprudentie. Landen die tot de Europese Unie willen toetreden, moeten
het acquis communautaire accepteren. biodiversity: het streven naar behoud van biodiversiteit. De 'monocultuur van de markt' bedreigt de verscheidenheid van de biologische wereld. Bijvoorbeeld: van de tienduizenden rijstsoorten die ooit bestonden zijn er nog maar enkele duizend over. Volgens de protestbeweging is dat een bijkomend effect van de neo-liberale globalisering. biopiracy: beschuldiging van plundering van de natuur in de ontwikkelingslanden door de rijke landen. Term wordt vooral gebruikt in kringen van Vandana Shiva bovisme: beweging (onder leiding van schapenhouder/activist
José Bové) die pleit voor een wijze van landbouw bedrijven die bescherming
biedt aan bestaande locale structuren en het milieu. Het bovisme neemt
vaak McDonalds als doelwit, aangezien deze fast food keten symbool
staat voor het grootschalig, kwaliteitloos en milieu-vervuilend
produceren. Bretton
Woods: plaatsaanduiding die verwijst naar de oprichting in 1944 van
twee belangrijke internationale instellingen, het Internationaal Monetair
Fonds en de Wereldbank, in het winterse Bretton Woods (een ski-resort in
New Hampshire). (Zie ook onder Gatt) c.e.o.: 1. (letterlijk: chief executive officer) aanduiding
voor de topman van grote internationale bedrijven; 2. Corporate Europe
Observatory: in Nederland gevestigd maar internationaal georiënteerd
instituut dat onderzoek doet naar de politieke invloed van transnationale
ondernemeningen. Voorman: Eric Wesselius. chiapas:
beweging van Mexicaanse Indianen die sinds 1994 in verzet zijn
tegen de gevolgen van het NAFTA akkoord waardoor een vrije
handelszone is ontstaan tussen mexico en de VS, wat volgens de
Indianen leidt tot de vernietiging van hun regio. Charismatische leider:
subcommandante Marcos. Davos
(25-30 januari 2001): locatie van het jaarlijkse World Economic Forum,
waar de fine fleur van economie, politiek en cultuur bij elkaar komen om
de 'state of the world' te bespreken. ERT: afkorting voor de European Round Table of
Industrialists. De ERT, opgericht in 1983, is een forum van 49 Europese
industrie-leiders dat tot doel heeft om de groei en de concurrentie
positie van de Europese economie te bevorderen. De club van mannen
vertegenwoordigt ruim drie miljoen Europese werknemers en
een gezamenlijk vermogen dat overeenkomt met het BNP van China (ongeveer
1.000.000.000.000 euro). Foei:
Friends of the Earth, internationale milieubeweging GATT:
General Agreement on Trade and Tariffs. De GATT is ondertekend in Bretton
Woods in 1947 en bedoeld om de internationale handel te reguleren,
gebaseerd op het principe van uitwisseling van wederzijdse concessies.
Staat bij de protestbeweging bekend als 'de meest agressieve uiting van
vrije handel op wereldniveau'. In 1994, na de Uruguay-ronde, werd het GATT
verdrag ondergebracht in de WTO (World Trade Organisation, zie ook
aldaar). Global
Civil Society: verzamelnaam voor alle niet-gouvernementele
protestorganen die in verzet zijn economische en politieke grootmachten in
de wereld. Globalisering: zie 'Definities van Globalisering' elders op
deze site. G7/G8:
Groep van de 7/8 leidende industrielanden (Canada, VS, Frankrijk, Italië,
Duitsland, Japan, Verenigd Koninkrijk en het 'achtste lid'
Rusland) Helsinki
Citizen's Assembly: The Helsinki Citizens' Assembly is an
international coalition of civic initiatives, East and West, working for
the democratic integration of Europe. Our aim is to create a transnational
network of individuals and groups who share a vision of a humane and
outward looking Eupore. The hCa has an international secretariat in
Prague, a Western European coordination centre in the Hague, and national
committees in most European countries and North
America. IGO’s: Internationale Gouvernementele Organisaties Indymedia: netwerk van media-activisten, ontstaan in Seattle
november 1999, dat als spreekbuis van de global civil society met name het
internet gebruikt om verslag te doen van de protestbeweging en haar
acties. IFG:
International Forum on Globalization. Universele alliantie van
burger-activisten en organisaties die voor het eerst bijelkaar kwamen in
San Francisco in januari 1994 om de krachten van economische globalisering
te bestrijden. Elk lid steunt de idealen van culturele diversiteit,
ethnische gelijkheid, democratie, een duurzaam milieu en internationale
samenwerking. De organisatie heeft zich ontwikkeld tot een belangrijke
leider van Global Civil Society. J18:
protestcode (de gcs agendeert gebeurtenissen vaak met de eerste letter van
de maand, en dan het cijfer van de dag) voor June 18th (1999), mondiale
actiedag tegen het flitskapitaal. Op deze datum werden financiële centra
over de hele wereld simultaan bezet. Samen met de vernieling van de
McDonald's in Millau (zie aldaar) vormde deze event belangrijk voorwerk
voor Seattle. Jubilee 2000:
internationale Christelijke organisatie die ijvert voor kwijtschelding van
schulden voor ontwikkelingslanden. Klimaatconferentie: met enige regelmaat plaatsvindende
conferentie over klimaatveranderingen. Officieel bekend als
COP: Conference Of the Parties. Lesbian Avengers: in Seattle prominent aanwezige groep lesbische actievoerders, die op fysieke wijze uiting gaven aan hun onvrede. Beelden van met 'NO WTO' beschilderde borsten en leuzen als 'The WTO can suck my nipples!' waren memorabel. Malbouffe:
Frans voor "slecht vreten". Slogan van de Franse boer José Bové en
zijn alternatieve boerenvakbond 'Confederation Paysanne' Multi-local: multinationals claimen graag een wereldwijde aanwezigheid (ABN Amro voerde bv. de slogan: 'We're local all over the world') en noemen zich, naast multi-nationaal, ook 'multi-lokaal'. M.V.O.: maatschappelijk verantwoord ondernemen. Engelse variant: Corporate Social Responsability NAFTA:
North American Free Trade Agreement. De Noord-Amerikaanse vrijhandelszone
(VS, Canada en Mexico) omvatte in 1994 (het jaar van de oprichting) een
gebied van ruim 300 miljoen mensen, met een totaal bruto nationaal product
van 6.854 miljard dollar. NGO’s: Non-gouvernementele organisaties. Nice: locatie van de Eurotop die onder Frans voorzitterschap van de EU (de hele tweede helft van 2000) plaatsvond op 7 en 8 december 2000 in Nice. OESO:
Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling, oftwel de
Organisation for Economic Cooperation and Development Ownership: term die regelmatig valt als het gaat over ontwikkelingshulp. Centrale vraag: hebben de ontwikkelingslanden of de donorlanden zeggenschap over geld, hulpprogramma's en ontwikkelingsplannen? Praag: locatie van de tumultueus verlopen jaarvergadering van IMF en Wereldbank op 26 september 2000. Ongeveer 1000 (!) vertegenwoordigers van de zich fanatiek roerende global civil society werden gearresteerd. Public
Citizen: belangengroep van consumenten in de VS. Ooit geleid door
Ralph Nader (die daarna presidentskandidaat werd voor de Green Party),
later door Lori Wallach. Quebec: plaats waar op 21 april de top plaatsvindt van alle 34 landen van de beide Amerika's (behalve Cuba), met als doel tot een vrije handelszone in de totale Amerika-regio te komen (het zgn. FTAA akkoord: de Free Trade of the America's). Ruckus
oftewel The Ruckus Society. Onder de slogan 'Action Speaks
Louder Than Words' geeft dit genootschap (dat over illustere geldschieten
beschikt: o.a. Anita Roddrick van The Body Shop) informatie over
actievoeren en organiseert speciale action camps waarin wordt geleerd hoe
te klimmen, hoe jezelf vast te ketenen en hoe om te gaan met 'de media'
SAP’s: Structurele Aanpassingsprogramma’s. Stelsels van (vaak als 'Westers' geziene) hervormings-eisen waaraan (ontwikkelings)landen dienen te voldoen alvorens financiële hulp te ontvangen van IMF of Wereldbank. Seattle: stad in het NoordWesten van de VS, in de staat Washington. Was al bekend als thuisbasis van Microsoft en Boeing, en als bakermat van de grunge. Wordt tegenwoordig langzamerhand synoniem met 'The Battle of Seattle', de mislukte WTO Millennium Round van 30 novermber, 1 december, 2 december en 3 december 1999: 50.000 demonstranten slaagden erop de ministertop te doen mislukken. Summit Hopping: nieuw fenomeen. Staat voor het nieuwe actievoeren: van tegentop naar demonstratie naar blokadde reizen. Het reisschema wordt bepaald door de actie-agenda. TINA filosofie: 'There Is No Alternative'. Thatcher was degene die deze filosofie voor het eerst introduceerde. TAMA filosofie: 'There Are Many Alternatives' volgens de global civil society Tophoppen: zie Summit Hopping Transparency: verwijst maar de eis van 'openbaarheid van internationaal bestuur'. Besluitvorming dient 'transparant' te zijn, ook waar het IMF, Wereldbank en WTO betreft. United Nations/VN: opgericht in 1945 onder een naam die bedacht werd door Franklin D. Roosevelt. Oorspronkelijk ontstaan als bondgenootschap van 26 naties tegen de As-mogendheden in 1942; in 1945 begonnen met 51 lidstaten. Geldt als internationaal orgaan voor vrede, klimaat, vluchtelingen e.d., maar wordt door grote delen van de global civil society als vleugellam beschouwd (het International Forum on Globalisation hield al een teach-inn met de vraag 'raakt de UN in neo-liberale handen'?) Verenigde Naties: zie United Nations Washington
Consensus: verkorte aanduiding van de ideologie 'de vrije markt
is goed voor iedereen'. Volgens Joseph Stiglitz vernoemd naar de vierkante
kilometer in Washington waar IMF, Wereldbank en US Treasury gevestigd
zijn. Wereldbank: net als het IMF opgericht in 1944 als één van de Bretton Woods instellingen, speciaal met het doel op de langere termijn de armoede te bestrijden (waar het IMF op de korte termijn de internationale monetaire crises bezweert). WTO:
World Trade Organisation. Ontstaan vanuit de GATT (zie aldaar).
De WTO is in het leven geroepen om handelsrelaties tussen overheden
internationaal te regelen en te bemiddelen in eventuele contacten.
XminY
solidariteitsfonds: in Nederland
gevestigde fondsorganisatie die groepen en organisaties helpt bij het
opzetten van acties en projecten voor politieke zelfbeschikking en sociale
rechtvaardigheid 50 Years
is Enough: in 1994 opgericht platform voor de afschaffing van IMF en
Wereldbank (in hun huidige vorm) Zapatistas: rebellen in de Mexicaanse deelstaat Chiapas
(Mexico), die zich vernoemd hebben naar Emiliano Zapata, een
onafhankelijkheidsstrijder in de jaren '20. Op 1 januari 1994 werd er aan
aantal steden in Chiapas bezet door het Zapatista-leger voor de Nationale
Bevrijding oftewel E.Z.L.N. (Ejército Zapatista de Liberación Nacional).
De Mexicaanse regering die zich de jaren daarvoor had voorbereid op de
'toetreding tot de Eerste Wereld' middels het N.A.F.T.A.-verdrag (North
American Free Trade Agreement, dat ook op 1 januari 1994 van kracht werd),
ontwaakte die ochtend in een nachtmerrie die tot op heden voortduurt. De
Zapatistas gelden ook als 'cyberrebellen'. (zie ook Chiapas)
|
Vragen en reacties kunt u mailen naar de redactie van DNW
Artikel: